Oervoeding

5

Samenvatting

De Westerse levensstijl leidt in toenemende mate tot pandemische ziekten als hart-en vaatziekten, overgewicht, diabetus mellitus, auto-immuunziekten, ziekten van het centraal zenuwstelsel en kanker. Ziektebeelden die eerder niet voorkwamen in de menselijke geschiedenis.

5

Jagers en verzamelaars

Onze voeding is de laatste eeuw enorm veranderd. Terwijl ons lichaam en de manier waarop ons lichaam het voedsel verwerkt hetzelfde is gebleven. Onze genen zijn nog steeds geprogrammeerd voor de omgeving van onze oerouders zo’n 160.000 jaar geleden Dat geldt ook voor de genen en daarmee ons inwendige biologische systeem, de biochemie.

Onze genen zijn geprogrammeerd om zo veel mogelijk te moeten eten en zo lui mogelijk te zijn. Je wist in de prehistorie nooit wanneer je te eten kreeg. Bovendien werd er geen energie verspild als dat niet nodig was, daar het kon gebeuren dat men onverwachts op de vlucht moest voor een vijand. Op die zuinige genen (spaargenen) zijn we evolutionair geselecteerd. Het DNA verandert echter niet zo snel; slechts een half procent per miljoen jaar. Vanaf zo’n 40.000 jaar terug is de evolutie wel wat sneller gegaan, maar genetisch gezien hebben we ons nog steeds niet aangepast aan bijvoorbeeld granen.
Is de huidige voeding dan wel zo geschikt voor ons lichaam? En wat aten onze voorouders? Onze voorouders waren jagers en verzamelaars. De mannen jaagden met name op groot en klein wild. Ze waren soms dagen, weken op jacht. Hadden dus veel meer beweging dan de moderne mens nu. Als er wat gevangen was werden de bedervende delen dezelfde dag nog geconsumeerd. De rest van het vlees werd geconserveerd door middel van zouten, roken en/of drogen. Soms at men heel veel wild en dan weer een periode heel weinig tot niets.

5

Dierlijke eiwitten

Vroeger overleed men aan infectieziekten en te weinig voedsel. Er was geen tandheelkundige zorg en men poetste of floste de tanden niet. Ook was er geen medische zorg en van bacteriën en andere ziekteverwekkers wist men niets. Men dronk gewoon water uit de natuur. Natuurlijk kwam ook hun ontlasting in hun omgeving terecht. Door echter nooit lang op één plaats te blijven maar weer verder te trekken verminderde wel de kans op bepaalde infecties.

5

Granen

brood, beschuit, koek, pasta, rijst, mais, quinoa etcetera

In de prehistorie werden granen pas gegeten wanneer men dreigde te verhongeren. Tegenwoordig worden granen doorgaans beschouwd als onderdeel van verantwoord gezonde voeding. Maar je moet verder kijken; wat zijn de effecten van graanconsumptie in het menselijk lichaam?
Granen bevatten veel mycotoxines (schimmels). Die gaan evenals lectinen in de nucleaire porie van de celmembraan zitten [Pruimboom 2009]. Toxische stoffen als pesticiden om de mycotoxinen te bestrijden doen dat eveneens. Als granen opgeslagen worden gaan de mycotoxinen zich nog sneller ontwikkelen.

5

Lectinen

Lectinen komen naast granen ook voor in pinda’s, tomaten, peulvruchten, soya en melkproducten. Lectine is een eiwit en wij hebben zo goed als geen protease om dat eiwit af te breken. Derhalve ontstaat er in de darm een klein ontstekingsproces wat weer tot een versnelde motoriek leidt. Om die reden nemen we aan dat volkorenproducten goed zijn omdat het de stoelgang bevordert. In feite wil het lichaam zo snel mogelijk van die irriterende boosdoener af.

Saponinen - Pruimboom L. Van Nature 2009-14-34

Saponinen is een groep chemische verbindingen van glycosiden (suikers) met steroïden (vetoplosbaar). Saponine is afgeleid van het latijnse woord sapo dat zeep betekent. Wanneer saponinen worden opgelost in water vormen ze een stabiel zeepachtig schuim. Dit ziet men o.a. bij het koken van peulvruchten of wanneer men geschilde aardappelen een poos in water laat staan. Het schuim in frisdrank en bier wordt eveneens gevormd door saponinen.

5

Samenvatting en conclusie

Saponinen zijn stoffen die voorkomen in een groot aantal planten, bacteriën en ongewervelde zeedieren. Het woord ‘saponine’ komt van het Latijnse woord ‘sapo’ dat zeep betekent. Het schuim dat ontstaat bij het wassen van gedroogde peulvruchten ontstaat door de saponinen.
Saponinen kunnen een positieve of negatieve uitwerking hebben op de gezondheid van de mens. Uit voedingsmiddelen zoals uien, knoflook, fenegriek, ginseng en asperges kunnen ze gezien worden als medicijn door hun uitgebreide invloed op een groot aantal werkingsmechanismen zoals energiestofwisseling, hormonale regulering, bloedsomloop en ontgifting.

 

5

IGF-1 en zuivelproducten Cordain L, Ph. D. The Paleo Diet

Denkend vanuit het evolutionaire model lukt het niet om melk te drinken als je geen gedomesticeerde dieren hebt. Er is geen wild dier dat stil gaat staan om zich te laten melken. Dit betekent dat mensen onmogelijk melk geconsumeerd kunnen hebben als dagelijkse voeding. Kijkend naar de evolutionaire tijdslijn is het gebruik van melkproducten van koeien, schapen en geiten nog maar vrij recent geïntroduceerd, zo’n driehonderd generaties geleden.

Vanuit onderzoek weet men momenteel dat veel westerse gezondheidsproblemen gerelateerd zijn aan het drinken van melk, waaronder mogelijk ook multiple sclerose.

5

Ter overweging

het is niet natuurlijk dat een koe continu melk blijft produceren, net zo min als dat een kip het hele jaar door eieren kan leggen. Echte scharrelkippen leggen alleen eieren in het voorjaar, soms nog in het najaar, maar zeker niet in de winter. De missende schakel tussen voeding en ziekte.

 

5

Is oervoeding voor iedereen geschikt?

Oervoeding is de meest natuurlijke manier van voeden voor ons lichaam vanwege de beste aansluiting op onze genen! Oervoeding is dus voor iedereen. Volgens prof. dr. Cordain is er enig bewijs dat kinderen en zwangeren minder goed grote hoeveelheden eiwitten kunnen verwerken. Een geringere eiwitintake kan worden gecompenseerd met meer vetten (o.a. vetrijke vlees- en vooral vissoorten), avocado, noten en kokos en meer ongeraffineerde koolhydraten.

5

Kinderen en oervoeding

Los van het nutritionele aspect is het de vraag of het strikt doorvoeren van oervoeding haalbaar en wenselijk is voor opgroeiende kinderen. We leven in een westere samenleving, waarin het kind nu eenmaal bloot staat aan de verleidingen van de westerse voeding. Het is goed om kinderen bewust te maken van goede en slechte voedingskeuzes en ze deze zelf te laten ervaren. De beste garantie om een kind uiteindelijk verslaafd te krijgen aan fastfood, is waarschijnlijk een pertinent verbod in de jonge jaren.

 

5

Kan iedereen overstappen op deze nieuwe "leefstijl"?

Het antwoord is “ja”. Je kunt zelfs stellen dat hoe zieker iemand is des te beter de overstap zou zijn. Het is daarbij wel goed om te realiseren dat deze verandering van voeding zeker in het begin bijwerkingen kan hebben. De spijsvertering kan veranderen en in het begin wat klachten (o.a. winderigheid) geven door de toename van hoeveelheid plantaardig materiaal. In de meeste gevallen zal de darm en de gehele spijsvertering zich aanpassen en beter functioneren door de toegenomen hoeveelheid vezels (in volkorengranen zit maar 20% vezels t.o.v. 80% vezels in groenten en vlees). Daarnaast neemt de diversiteit van verschillende darm-bacteriesoorten toe met name de goede probiotische bacteriën en is er een afname van gramnegatieve bacteriën.

5

Hoe ziet een dagmenu oervoeding eruit?

Volgens de piramide ontwikkeld door Loren Cordain bestaat het grootste deel uit vlees, vis, gevogelte en eieren: 56-64% calorieën. Groenten omvat 17-22% van de calorieën, fruit 17-22%, en de rest wordt aangevuld met noten en zaden. De vraag rijst meestal: “wat kan ik dan nog eten?”  Immers, veel geconsumeerde producten als graan- en zuivelproducten, suiker en andere zoetwaren staan er niet in.

 

5

Een voorbeeld dagmenu

Het eerste wat een mens s’morgens nodig heeft is water. Drink bij voorkeur een aantal glazen voor het ontbijt. Verder is het aan te raden om voor het ontbijt te bewegen.

Ontbijt: vers fruit, noten, vis, ei/omelet

5

Krijg ik geen honger?

Maaltijden zijn een geritualiseerd fenomeen; mensen eten op bepaalde momenten van de dag iedere keer min of meer hetzelfde. Dit betekent dat men moet wennen aan nieuwe keuzes. Daarbij zullen, zoals eerder aangeven de meeste mensen de eerste week tot weken last hebben van trek, de bloedglucosespiegel moet nog gereguleerd worden. De grotere hoeveelheid eiwitten en goede vetten, geeft daarentegen een uitstekend en langdurig verzadigingsgevoel waardoor het volhouden wordt bevorderd.

 

5

Krijg ik door veel fruit niet teveel fructose binnen?

Ook de consumptie van geraffineerde suiker is enorm gestegen; onze prehistorische voorouders deden het met ten hoogste 2 kilogram honing per jaar. In 1850 werd gemiddeld 5 kg per jaar genuttigd en thans eten we per persoon ruim 17 kg per jaar.                 Als we voedsel eten met een hoog-glycaemische index zoals suiker bloem of mais, vindt er een snelle stijging van het glucosegehalte in het bloed plaats. Direct wordt insuline afgescheiden die de opname van glucose in de cellen mogelijk maakt. Samen met de insuline wordt ook IGF-1 aangemaakt.

5

Oervoeding is duur.

Biologisch voedsel en oervoedsel is inderdaad duurder maar kwalitatief beter. Het is een kwestie van keuzes maken. Hoeveel geld besteden we aan de auto en het onderhoud daarvan?           Hoe vaak gaan we op vakantie en geven we geld uit aan dingen die er eigenlijk niet toe doen? Terwijl de gemiddelde westerling toch zegt dat een goede gezondheid op de eerste plaats komt. Wat is duur? Een ijsje kost twee euro terwijl een doos aardbeien hetzelfde kost en daar kun je met z’n vieren van eten.

 

5

Beweging

Beweging volgens evolutionaire vormen is binnen onze huidige maatschappij niet meer mogelijk. De tijd ontbreekt, we jagen niet meer op groot wild en zijn daarom aangewezen op sportscholen, parken en onze vrijwillige keuze. Kortdurende hoog intensieve totale lichaamsbelastende bewegingsvormen zijn daarom het optimale alternatief. Dagelijks dertig minuten joggen met tussendoor zo’n tien verschillende oefeningen zou voor de meesten van ons haalbaar moeten zijn.

5

Suggestie

Probeer oervoeding vijf dagen door te voeren en ervaar dan eens hoe u zich voelt. Eet vervolgens weer een dag zoals u gewend was en ervaar de verschillen. Wanneer oervoeding voor de langere termijn niet is vol te houden, dan komt het uw gezondheid al ten goede als het voor 70-80% gevolgd kan worden. De ministeries van VWS en Jeugd en Gezin organiseerden 14 januari 2010 samen met het Nederlands Debat Instituut, Integraal Toezicht Jeugdzaken, het convenant Gezond Gewicht en ZonMW, het congres Overgewicht, “Samen op weg naar de juiste balans”.

 

5

Mijn commentaar

Zou het dan niet eens tijd worden dat de overheid de subsidie schrapt voor de suikerverwerkende industrie, extra belasting heft op frisdranken en fastfood en dat geld ten goede laat komen aan prijsverlaging van (biologisch) vlees, groenten en fruit. Meer informatie zie: www.hetpaleodieet.nl
Meer referenties op www.vannature.nl

  1. Pruimboom L., Stark M., Fox T., kool M. De pandemie van chronische aandoeningen Van Nature 2009;15(27)
  2. Muskiet FAJ. Evolutionaire geneeskunde. U bent wat u eet, maar u moet weer worden wat u at. Ned Tijdschr Klin Labgeneeskunde 2005;30:163-84
  3. Cordain L, Eaton SB et al. Origins and evolution of the Western diet: heath implications for the 21 st century Am J Clin Nutr 2005; 81(2): 341-54
  4. Interview Loren Cordain, Van Nature 2009-14-11.
  5. Peinemann M.; van Nature; 2009-14-60
  6. Francis G., Kerem Z.,et al. The biological action of saponins in animal systems: areview. Br J Nutr 2002; 88(6);587-605
  7. Friedman M. Potato glycoalkaloïds and metabolites: roles in the plant and in the diet. J Agric Food Chem 2006;54(23):8655-81
  8. Fasano A. Physilogical, pathological, and therapeutic implications of zonulinmediated intestinal barrier modulation: living life on the edge of the wall. Am J Pathol 2008;173(5):1243-52
  9. Fasano A, Shea-Donohue T. Mechanisms of disease: the role of intestinal barrier function in the pathogenesis of gastrointestinal autoimmune diseases. Nat Clin Pract Gastroenterol Hepatol 2005;2(9):416-22
  10. Yu B., Sun J. Current synthesis of triterpene saponins. Chem Asian J 2009;4(5):642-54
  11. Lee MR. The Solanaceae: foods and poisons. J R Coll Physicians Edinb 2006;36(2):162-9
  12. Barceloux DG. Potatoes, tomatoes, and solanine toxicity (Solanum tuberosum L., Solanum lycopersicum L.). dis Mon 2009;55(6);391-402
  13. Khalil WK, Ahmed KA, et al. The inhibitory effects of garlic and Panax ginseng extract standardized with ginsenoside Rg3 on the genotoxicity, biochemical, and histological changes induced by ethylenediaminetetraacetic acid in male rats. Arch Toxicol 2008;82(3):183-95
  14. Barile E, Bonanomi G, et al. Saponins from Allium minutiflorum with antifungal activity. Phytochemistry 2007;68(5):596-603
  15. Knudsen D, Jutfelt F, et al. Dietary soya saponins increase gut permeability and play a key role in the onset of soybean-induced enteritis in Atlantic salmon (Salmon salar L.). Br J Nutr 2008;100 (1);120-9
  16. Fenwick GR, Price KR, Tsukamoto C et al. Saponins. In Saponins in Toxic Sustances in Crop Plants, (F)PD’Mello, CM Duffus and JH Duffus 1991
  17. Cordain L. Cereal grains: humanity’s double-edged sword. World Rev Nutr Diet 1999;84:19-73
  18. Cordain L., Miller J. Et al. Scant evidence of periodic starvation among hunter-gatherers. Diabetologia 1999;42(3):383-4
  19. Li QY, Chen HB, et al. Cucurbitane triterpenoids from Momordica charantia. Magn Reson Chem 2007;45(6):451-6
  20. Chapman CA, Chapman LJ. Foraging challenges of red colobus monkeys: influence of nutrients and secondary compouds. Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol 2002;133(3):861-75
  21. Rietjens IK, Martena MJ, et al. Molecular mechanisms of toxicity of important foodborne phytotoxins. Mol Nutr Food Res 2005;49(2):131-58
  22. Fox T. Allergieën bij kinderen. Van Nature 2007;7(42)
  23. De Jong W. Hoe (on)gezond is melk eigenlijk? Van Nature2008;11(22)
  24. Betacasein A1 and A2 in milk and human health. Report to New Zealand Food Safety Authority. Revised Final;13 July 2004
  25. Laugesen M, Elliott R. Ischaemic heart disease, type 1 diabetes, and cow milk A1-ß-casein. N Z Med J 2003;116(1168)
  26. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2009 May;18(5):1468-76
  27. Muskiet FAJ. De invloed van leefstijl op het ontstaan van welvaartsziektes. Van nature 2008;9(36)
  28. Stanhope Kl, Schwarz JM, Keim NL et al. Consuming fructose-sweetened, beverages increases visceral adiposity and decreasesinsulin sensitivity in overweight/obese humans. J Clin Invest. 2009,119:5 1322-1334
  29. Dufault R, LeBlanc B, Schnoll R, et al. Mercury from chlor-alkali plants; measured concentrations in food product sugar. Environmental Health 2009, 8:2 doi:10.1186/1476-069X-8-2.
  30. Johnson RJ, Peres-Pozo SE, et al. Hypothesis: could excessive fructose intake and uric acid cause type 2 diabetes? Endocr Rev 2009;30(1):96-110
  31. Cordain L, Eades MR, et al. Hyperinsulinemic diseases of civilization: more than just syndrome X. Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol 2003:136(1):95-112
  32. Nguyen S, Choi HK, et al. Sugar sweetened beverages, serum uric acid and bloodpressure in adolescents. J Pediatr 2009:154(6):807-13
  33. Lustig RH. Childhood obesity: behavioral aberration or biochemical drive? Reinterpreting the First Law of Thermodynamics. Nat Clin Pract Endocrinol Metab 2006;2(8):447-58
  34. Bustamante JO, Liepins A, et al. Nuclear pore complex ion channels (review). Mol Membr biol 1994:11(3):141-50
  35. Mohr D, Frey S, et al. Characterisation of the passive permeability barrier of nuclear pore complexes. Embo J 2009;28(17): 2541-53
  36. Cordain L (vertaling Kool M). Een nutritionele oplossing gebaseerd op evolutie. Van Nature 2009/2010;15-32